Türk Devletleri Kaç Yıllık? Tarihin Derinliklerine Yolculuk
—
İzmir’de sabah kahvemi içerken, çimlerin arasında koşan kedilere bakıyordum. Bunu her sabah yaparım; bir yanda kediler, diğer tarafta sokakta yürüyen insanlar, elinde cep telefonu olanlar, birkaç çocuğun top oynadığı grup… Bir an gözlerim, kafamda beliren bir soru üzerinde takıldı: Türk devletleri kaç yıllık?
Bunu düşündüm çünkü bir arkadaşım geçenlerde bir tartışma açmıştı. “Türk devleti ne zaman kuruldu?” diye sormuştu. “Bilmiyorum, biz 2026’dayız, hadi soruyu geçelim” dediğimde, o an için biraz şaka yapmıştım ama aslında derin bir soru var burada.
Bunu gündelik hayattan nasıl bağlayabilirim, bilemedim ama… Hadi gelin, Türk devletlerinin yaşını komik bir şekilde keşfederken biraz eğlenelim. Hem tarihî bir yolculuğa çıkalım, hem de bugün bizleri etkileyen bu topraklardaki devlet yapılarının kökenlerine inelim.
—
Türk Devletleri Nedir ve Nereden Başlar?
Türk devletlerinin tarihi, aslında tam olarak bir çırpıda anlatılamayacak kadar geniş bir konu. Yani, “Türk devletleri kaç yıllık?” sorusu, o kadar basit değil. Hadi, çok klasik bir şekilde başlayalım. Türklerin ilk devletini kurduğu zamanlar, MÖ 3. binyıl kadar geriye gidiyor. Göktürkler, Selçuklular, Osmanlılar, hatta daha da öncesi… Gerçekten de tarihin tozlu sayfalarından gelen bir kök var.
Bildiğiniz gibi, tarih deyince hemen aklımıza devletin yaşını sormak gelir. Ama aslında devletin yaşı ne kadar önemli? Biraz komik olacak belki ama, benim 25 yaşımda olmam da bir devlete benziyor. Çünkü, ne kadar genç olsam da dünyada fazlasıyla hikayem var! Ama gelin, derinlere inelim. Bugün Türk devletlerinden bahsedeceksek, sadece Osmanlı ya da Türkiye Cumhuriyeti değil, tarihi derinlemesine ele almalıyız.
—
Türk Devletleri Kaç Yıllık? Göktürkler ile Başlayalım!
İlk olarak Göktürkler’den bahsedelim. Çünkü eğer tarih hakkında gerçek bir bilgi edinmek istiyorsak, bu eski Türk devletini bilmek şart. Göktürkler, M.S. 552 yılında kuruldu. Yani şu an 2026’da yaşıyoruz, demek ki 2026 – 552 = 1474 yıl önce kuruldu bu devlet! Tam 1474 yıl! Bu sayıyı düşündükçe aklıma hemen şu sahne geliyor:
İç ses:
“Bunun neresinde eğlenceli bir şey var? 1474 yıl mı? Yaşlı bir insan düşün. O kadar eski mi? Ahh, ben de bu kadar yıllık bir şey miyim?”
Evet, biraz ağır oldu ama bazen düşününce insan bir an durup düşünüyor. Göktürklerin kurulduğu yıl, bugünle kıyaslandığında neredeyse bir dünya tarihi gibi. O yüzden Türk devletlerinin yaşını sorarken, sadece bir rakama bakmakla kalmamalıyız, geriye doğru bir yolculuğa çıkmalıyız.
—
Selçuklular ve Osmanlı: Altın Çağlar
Şimdi, biraz daha yakın döneme gidelim. Selçuklu Devleti’ne, özellikle de Büyük Selçuklu’ya bakalım. 11. yüzyılda kuruldu, yani Selçuklu Devleti yaklaşık 1000 yıl kadar önce kurulmuş. Hani, “Türk devletleri kaç yıllık?” sorusunu biraz daha modernleştirirsek, 1000 yıl önce kurulan Selçuklular, şu an tarihin en önemli dönüm noktalarından biri.
Osmanlı İmparatorluğu’na gelince, o da başka bir hikaye. Şimdi Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihi de 1299 yılında başlıyor. Osmanlı, yaklaşık 727 yıl yaşamış. Şu an “Osmanlı ne zaman bitti” diye düşünüyorsanız, 1922’de son buldu ama 700 küsür yıl boyunca geniş topraklarda hüküm süren bu devleti düşündüğümde içim biraz duygusallaşıyor. Çünkü, İstanbul’da her köşe başında bir Osmanlı eseri var. Sokakta yürürken, tam arka caddede gördüğüm o eski taş duvarlar bile beni hep düşündürür.
—
Türk Devletleri Kaç Yıllık? Cumhuriyet ile Dönüm Noktası
Osmanlı İmparatorluğu’nun son bulup Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına gelene kadar çok büyük bir dönüm noktası yaşandı. 29 Ekim 1923’te Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde, Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Bu tarih, Türk devletlerinin tarihinde çok önemli bir noktadır. Eğer sorarsanız, Türkiye Cumhuriyeti 2026 itibariyle 103 yaşında! Gerçekten de genç bir devlet.
Bunu düşündüm de, bizim gibi genç yetişkinlerin büyüdüğü, okula gittiği, iş bulmaya çalıştığı, sosyal medya ile hayatını şekillendirdiği bir dönemde 103 yıl, bence çok kısa bir süre. Ama yine de bu kadar “genç” bir devletin geçmişi bizlere başka bir bakış açısı kazandırıyor.
—
Gündelik Hayatta Türk Devletlerinin Yaşını Düşünmek: İzmir, Kadıköy, Toplu Taşıma
Evet, şimdilerde, İzmir gibi şehirlerde yaşarken, bazen “Türk devletleri kaç yıllık?” sorusu bana farklı açılardan geliyor. Sokakta yürürken, akşamları Kadıköy’de kafelerde otururken, her şeyin çok hızlı değiştiğini hissediyorum. Eski zamanların kokusu hala bazı eski yapılarla beraber solunuyor ama gençlerin gözünde her şey hızla dönüşüyor. 103 yaşındaki Türkiye Cumhuriyeti’nin, 1474 yaşındaki Göktürkler’den, 1000 yıl önceki Selçuklu’dan, daha derin tarihlerden gelen bir çizgisi var. Ama hızla değişen, farklı bir toplumsal yapıya sahip bir nesil de var. Bu ikisi arasında geçiş yapmak, bana bazen “Bunları nasıl bağlarım?” sorusunu sorduruyor.
Düşüncelere dalarken, iç sesim:
“Bu kadar yaşlı devletler, hala bu kadar genç, dinamik bir nesil yetiştiriyor. Bunu nasıl başarıyoruz ya? Bir dakika, belki de biz Türkler gerçekten de zamansız bir şekilde yaşarız…”
—
Sonuç: Türk Devletlerinin Yaşı, Bizim Yaşımız ve Geleceğimiz
Sonuç olarak, Türk devletleri kaç yıllık sorusu, aslında tek bir sayıya indirgenebilecek kadar basit değil. Bu, bir kültür, bir miras, bir yolculuk. Şu an 2026’dayız ve tam 103 yaşında bir Cumhuriyet’e sahipken, geçmişimizdeki o köklü devletlerden gelen hikayeler bizimle birlikte yaşıyor.
Bir yandan da sokaklarda koşan çocukların ne kadar hızlı büyüdüğünü düşündüğümüzde, Türk devletlerinin yaşını bilmek bir anlamda, kendi yaşımızı sorgulamamıza neden oluyor. Türk devletlerinin kökenleri, tarih boyunca ne kadar güçlü bir kültürel miras bıraksa da, her nesil bu mirası modern dünyaya taşırken, farklı şekillerde büyüyor. Ama bir şey kesin: Türk devletleri, her zaman genç kalacak!