Türkiye’de En Çok Şubesi Olan Market Hangisi? Bir Marketten Fazlasını Anlamak
Bir markete girdiğimizde çoğu zaman yalnızca raflara bakıyoruz. Sütün fiyatını karşılaştırıyor, ekmek alıyor, deterjanın indirimde olup olmadığına bakıyor ve birkaç dakika içinde çıkıyoruz. Fakat gündelik hayatın bu sıradan anlarına biraz daha dikkatle baktığımızda marketlerin yalnızca alışveriş yapılan mekânlar olmadığını fark etmek mümkün. Mahallelerin nasıl örgütlendiğini, aile içinde alışveriş sorumluluğunun kimde olduğunu, insanların ekonomik koşullarla nasıl başa çıktığını ve tüketim alışkanlıklarının nasıl değiştiğini marketlerin kapısından içeri girerek de okuyabiliriz.
Bu nedenle “Türkiye’de en çok şubesi olan market hangisi?” sorusu, ilk bakışta yalnızca ticari bir sıralama sorusu gibi görünse de aslında Türkiye’nin toplumsal yapısına açılan küçük bir pencere sunuyor. Güncel şirket verileri açısından bakıldığında A101, Türkiye’de en geniş mağaza ağına sahip indirim marketlerinden biri ve 2023 yıl sonunda 13.000’in üzerinde mağazaya sahip olduğunu bildiriyor. Buna karşılık BİM, 2025 yıl sonunda Türkiye’de 12.751 mağazaya ulaştığını açıklıyor. Dolayısıyla mevcut yayımlanmış şirket verileri temel alındığında “en çok şubesi olan market” sorusunun cevabı A101 olarak karşımıza çıkıyor.
Ancak sayıların kendisi kadar önemli olan başka bir soru var: Neden Türkiye’nin dört bir yanında bu kadar çok indirim marketi var?
“En Çok Şubesi Olan Market” Ne Anlama Geliyor?
Merhaba değerli ziyaretçiler, Atasehirmarmaris sayfasında Türkiye’de en çok şubesi olan market hangisi konusunu masaya yatırıyoruz.
Mağaza sayısı ile toplumsal yaygınlık arasındaki fark
Bir market zincirinin şube sayısı, onun ekonomik büyüklüğünün göstergelerinden biridir; fakat tek başına toplumdaki etkisini açıklamaz. Sosyolojik açıdan “yaygınlık”, yalnızca kaç mağaza bulunduğuyla değil, bu mağazaların insanların gündelik yaşamına ne kadar yerleştiğiyle de ilgilidir.
Örneğin bir marketin mahallede bulunması, alışveriş için harcanan zamanı azaltabilir. Toplu taşıma kullanmadan temel ihtiyaçlara ulaşabilmek, özellikle yaşlılar, çocuklu aileler, hareket kabiliyeti sınırlı bireyler veya yoğun çalışan insanlar için önemli bir avantajdır. Nitekim İstanbul’daki tüketici davranışlarını inceleyen bir araştırmada, tüketicilerin kendilerine yakın marketleri tercih ettiği ve alışverişlerde gıda ürünlerinin ağırlıklı olduğu görülmüştür. Araştırmada zincir marketler ve hipermarketler de gıda alışverişinde öne çıkan tercih noktaları olarak belirlenmiştir.
Burada market, basitçe “ürün satan işletme” olmaktan çıkar ve mahallenin gündelik altyapısının bir parçasına dönüşür.
A101, BİM ve ŞOK neden bu kadar yaygın?
A101’in 2023 sonu itibarıyla 13.000’in üzerinde mağazası ve 70.000’in üzerinde çalışanı bulunduğu şirketin sürdürülebilirlik raporunda belirtiliyor. Şirket 81 ilde ve tüm ilçelerde faaliyet gösterdiğini ifade ediyor.
BİM ise 2025 yılında Türkiye’de 662 yeni mağaza açarak yıl sonunda 12.751 mağazaya ulaşmış durumda. Şirketin 2026’nın ilk çeyreğine ilişkin finansal raporu, Türkiye, Fas ve Mısır dahil toplam mağaza sayısının 14.576 olduğunu bildiriyor.
ŞOK da 81 ilde 11.074’ü aşan mağazası ve 51.000’den fazla çalışanıyla benzer bir mahalle ölçekli yaygınlık oluşturuyor.
Bu rakamları yan yana koyduğumuzda Türkiye’deki modern gıda perakendeciliğinin yalnızca birkaç büyük alışveriş merkezinden ibaret olmadığını görüyoruz. Asıl dönüşüm, evlerin birkaç dakikalık yürüme mesafesine kadar giren küçük formatlı mağazalarla gerçekleşiyor.
Marketler Türkiye’nin Ekonomik Gerçekliğini Nasıl Yansıtıyor?
Ucuzluk yalnızca ekonomik değil, sosyal bir ihtiyaç
İndirim marketlerinin başarısını yalnızca “insanlar ucuz olduğu için alışveriş yapıyor” şeklinde açıklamak yetersiz kalır. Fiyat, elbette merkezi bir faktördür; ancak fiyatın toplumsal anlamı da vardır.
Bir hanenin gelirinin önemli bölümünü gıdaya ayırdığı bir ortamda birkaç liralık fiyat farkı bile aile bütçesinin başka bir alanına kaynak aktarılması anlamına gelebilir. Market seçimi böylece bir tüketim tercihinden çok, ekonomik zorunlulukların yönetilmesi haline gelebilir.
Bu noktada eşitsizlik kavramı önem kazanıyor. Aynı ürünü satın alan iki insanın o ürünün fiyatından etkilenme düzeyi aynı değildir. Yüksek gelirli bir tüketici için fiyat artışı can sıkıcı olabilirken düşük gelirli bir hane için aynı artış, ürünün artık satın alınamaması anlamına gelebilir.
Dolayısıyla “ucuz market” kavramını yalnızca ticari bir avantaj olarak değil, toplumdaki gelir dağılımının gündelik hayata yansıması olarak da okumak gerekiyor.
İndirim marketinin sosyolojisi
İndirim marketleri, modern tüketim kültürünün ilginç bir çelişkisini ortaya çıkarıyor: İnsanlar bir yandan daha fazla ürün seçeneğine ulaşmak isterken diğer yandan daha az para harcamak zorunda kalabiliyor.
BİM’in kendisini Türkiye’de “hard-discount” modelinin öncüsü olarak tanımlaması ve temel gıda ile tüketim ürünlerini uygun fiyatlarla sunmayı merkeze koyması bu ekonomik mantığın açık bir örneği.
Bu model, tüketiciye yalnızca ürün değil, “hesaplı alışveriş” fikri de sunuyor. Böylece fiyat bilinci bir tüketici kimliğinin parçasına dönüşüyor.
Market Alışverişi ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri
“Ev alışverişi” kimin görevi?
Marketlerin sosyolojik açıdan en görünür olduğu alanlardan biri aile içindeki iş bölümüdür.
Bir evin eksiklerini kim fark eder? Buzdolabında sütün azaldığını kim hatırlar? Çocuğun okul için ihtiyaç duyduğu ürünü kim satın alır? Temizlik malzemesinin bittiğini kim takip eder?
Bu soruların cevapları ekonomik olduğu kadar toplumsal cinsiyetle de ilgilidir.
Toplumsal cinsiyet, kadın ve erkeklere biyolojik özelliklerinden bağımsız olarak toplum tarafından yüklenen roller, beklentiler ve davranış kalıplarıyla ilgilidir. Türkiye’de tüketim kültürü üzerine yapılan çalışmalar, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinin satın alma davranışlarını etkileyebildiğini gösteriyor.
Geleneksel aile modelinde kadınların evin gündelik ihtiyaçlarının takibinden daha fazla sorumlu tutulması, market alışverişinin de kadın emeğiyle ilişkilendirilmesine neden olabiliyor. Fakat bu tablo değişiyor. Çalışma yaşamına daha fazla katılan kadınlar, erkeklerin ev içi sorumluluklara daha fazla dahil olduğu haneler ve çevrim içi alışverişin yaygınlaşması bu sınırları yeniden şekillendiriyor.
2025 yılında yayımlanan bir araştırma da Türkiye’deki hanelerde alışveriş, yemek yapma ve harcama kararlarını eğitim, istihdam, zaman kullanımı ve pazarlık gücü gibi unsurlar üzerinden inceliyor. Araştırma, özellikle kadının eğitim düzeyinin hane içindeki karar süreçlerinde kadınların ağırlığını artırabildiğine işaret ediyor.
Kasadaki çalışan da bu hikâyenin parçası
Market alışverişini yalnızca tüketicinin açısından değerlendirmek eksik kalır. Rafları düzenleyen, kasada duran, depoda çalışan, ürünleri taşıyan ve mağazanın günlük işleyişini sürdüren insanlar da bu sistemin merkezindedir.
Türkiye’deki alışveriş mekânlarında çalışanlar üzerine yapılan saha araştırmaları, toplumsal cinsiyetin çalışma normlarını ve iş ilişkilerini etkilediğini ortaya koyuyor. İzmir’deki sekiz farklı AVM’de satış görevlileriyle anket ve derinlemesine görüşmeler kullanan bir araştırmada, kadın çalışanların ücret ve yönetim pozisyonlarına erişim bakımından dezavantajlar yaşayabildiği; aynı zamanda bazı durumlarda erkek çalışanların da toplumsal cinsiyet normlarından kaynaklanan eşitsizliklerle karşılaşabildiği belirtiliyor.
Bu bulgu market çalışanları açısından da önemli bir soru ortaya çıkarıyor: Ucuz ürünün arkasındaki emeği ne kadar görüyoruz?
Bir ürünü rafta gördüğümüzde fiyat etiketini fark ediyoruz ama o ürünün depodan rafa gelmesine kadar geçen emeği çoğu zaman düşünmüyoruz.
Mahalle, Market ve Kültürel Pratikler
Mahallenin bakkalından zincir markete
Türkiye’de market kültürünü anlamak için bakkalın toplumsal rolünü de hatırlamak gerekiyor.
Bakkal, geleneksel mahalle hayatında yalnızca alışveriş yapılan bir yer değildi. İnsanların birbirini tanıdığı, veresiye alışverişin mümkün olabildiği, haberlerin paylaşıldığı ve gündelik ilişkilerin sürdürüldüğü bir sosyal temas noktasıydı.
Zincir market ise farklı bir ilişki biçimi getiriyor. Daha standartlaştırılmış raflar, fiyat etiketleri, kampanyalar ve kurumsal prosedürler üzerinden çalışan bir sistem var. Bu sistemde müşteri ile satıcı arasındaki kişisel bağ çoğu zaman daha sınırlı.
Fakat zincir marketlerin tamamen “ilişkisiz” mekânlar olduğunu söylemek de doğru olmaz. Mahallede çalışan kasiyer zamanla tanınabilir, müşteriler belirli saatlerde aynı mağazaya gidebilir, çalışan ile müşteri arasında gündelik bir iletişim kurulabilir.
Yani modern perakende eski sosyal ilişkileri bütünüyle ortadan kaldırmıyor; onları başka biçimlerde yeniden kuruyor.
Gıda ile mekân arasındaki ilişki
İstanbul’daki pazarlar üzerine yapılan katılımcı gözlem ve görüşmelere dayalı araştırmalar, gıdanın yalnızca ekonomik bir ürün olmadığını; sosyal, mekânsal ve ekolojik ilişkiler içinde anlam kazandığını gösteriyor.
Bu bakış marketleri anlamak için de kullanılabilir.
Bir mahallede marketin nerede açıldığı tesadüfi değildir. Yaya trafiği, konut yoğunluğu, ulaşım, gelir düzeyi ve tüketim potansiyeli gibi faktörler mağazaların yer seçiminde önem taşır. Böylece ekonomik yapı ile kentsel mekân birbirini karşılıklı olarak şekillendirir.
Market eve yaklaştıkça alışveriş kolaylaşır; alışveriş kolaylaştıkça market gündelik hayatın daha büyük bir parçası haline gelir. Bu da zincirin daha fazla büyümesini mümkün kılar.
Güç İlişkileri: Tüketici Gerçekten Ne Kadar Özgür?
Rafların görünmeyen siyaseti
Market alışverişinde kendimizi özgür hissederiz. Sepete ne koyacağımıza biz karar veririz. Fakat tüketici davranışı tamamen bireysel tercihlerden oluşmaz.
Ürünlerin raflarda nasıl yerleştirildiği, kampanyaların nasıl tasarlandığı, hangi ürünlerin göz hizasında bulunduğu, hangi ürünlerin kasaya yakın konumlandırıldığı ve hangi fiyat mesajlarının öne çıkarıldığı tüketicinin kararlarını etkileyebilir.
Burada güç ilişkisi kavramı devreye girer. Güç yalnızca bir kişinin diğerine emir vermesi değildir. İnsanların seçeneklerini, davranışlarını ve kararlarını şekillendiren ekonomik ve kurumsal düzenlemeler de güç ilişkilerinin parçasıdır.
Bir market zinciri binlerce mağazaya sahip olduğunda tedarikçilerle, çalışanlarla ve tüketicilerle kurduğu ilişki de büyük ölçekli hale gelir. Tüketici ise bu sistemin en görünür ama her zaman en güçlü olmayan aktörlerinden biridir.
Tüketicinin gücü gerçekten yok mu?
Elbette var. Müşterilerin hangi markete gittiği, hangi ürünleri satın aldığı ve hangi mağazayı tercih ettiği şirketlerin stratejilerini etkileyebilir.
Ancak tüketicinin gücünün gelir düzeyinden bağımsız olmadığını da kabul etmek gerekiyor. Seçenekleri fazla olan bir tüketici ile bütçesi yalnızca temel ihtiyaçlara yeten bir tüketicinin “özgürlüğü” aynı değildir.
Bu nedenle eşitsizlik, yalnızca insanlar arasındaki gelir farkından değil, seçim yapabilme kapasitesindeki farklılıklardan da okunabilir.
Toplumsal Adalet Açısından Marketlere Bakmak
Ucuz gıda herkes için aynı anlama mı geliyor?
Marketlerin yaygınlaşması temel ürünlere erişimi kolaylaştırabilir. Bu açıdan bakıldığında geniş mağaza ağları, özellikle mahalle ölçeğinde erişilebilirliği artırabilir.
Fakat Toplumsal adalet yalnızca “herkesin bir markete ulaşabilmesi” anlamına gelmez. İnsanların sağlıklı, yeterli ve nitelikli gıdaya ekonomik olarak erişebilmesi; çalışanların adil koşullarda istihdam edilmesi; kadın ve erkeklerin eşit fırsatlara sahip olması ve küçük üreticilerin ekonomik sistem içerisinde ne kadar söz sahibi olabildiği de adalet tartışmasının parçasıdır.
Burada önemli bir çelişki ortaya çıkıyor: Tüketici için düşük fiyat olumlu olabilirken, aynı fiyat baskısı üretici veya çalışan açısından farklı sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle “ucuzluk” kavramını tek başına olumlu ya da olumsuz ilan etmek yerine, ucuzluğun kim için ve hangi koşullarda üretildiğini sormak daha anlamlıdır.
Bir Marketin İçinde Türkiye’yi Görmek
Bazen sosyolojinin en ilginç malzemesi büyük olaylar değil, her gün tekrar ettiğimiz küçük davranışlardır.
Bir markete giren emekli müşteri fiyatları tek tek kontrol eder.
Bir öğrenci en ucuz ürünü arar.
Bir ebeveyn çocuğunun istediği ürün ile bütçesi arasında seçim yapar.
Yoğun çalışan biri eve dönmeden önce birkaç dakikada akşam yemeği için gerekenleri alır.
Bir çalışan vardiyasını tamamlamak için saatlerce ayakta durur.
Bir aile alışveriş listesini birlikte hazırlar.
Başka bir ailede bu listeyi yalnızca bir kişi taşır.
Bütün bu insanlar aynı markette bulunabilir ama aynı ekonomik ve toplumsal koşullara sahip değildir.
İşte sosyolojik bakış tam burada başlar: Aynı mekânda bulunan insanların neden aynı deneyimi yaşamadığını sormak.
A101’in Birinci Sırada Olması Bize Ne Söylüyor?
Türkiye’de en çok şubesi olan marketin A101 olması, tek başına olağanüstü bir başarı hikâyesi ya da yalnızca ticari bir istatistik değildir. A101’in 2023 sonunda 13.000’in üzerinde mağazaya ulaştığını açıklaması, mağaza ağının ülke genelindeki yoğunluğunu ortaya koyuyor. BİM’in 2025 sonunda 12.751 Türkiye mağazasına ulaşması ve ŞOK’un 11.074’ü aşan mağaza ağı da aynı perakende modelinin ne kadar genişlediğini gösteriyor.
Bu tablo bize Türkiye’de tüketimin giderek daha fazla erişilebilirlik, fiyat, zaman ve mekân üzerinden örgütlendiğini söylüyor.
Market artık yalnızca alışveriş yapılan bir yer değil. Ekonomik baskıların hissedildiği, aile içindeki rollerin görünür olduğu, çalışan emeğinin sergilendiği, mahalle yaşamının dönüştüğü ve şirketlerle tüketiciler arasındaki güç ilişkilerinin gündelik biçimde deneyimlendiği bir alan.
Belki de bu yüzden “Türkiye’de en çok şubesi olan market hangisi?” sorusunun en ilginç cevabı yalnızca “A101” değildir.
Asıl ilginç soru şudur: Neden hayatımızda bu kadar çok market var?
Çünkü marketlerin sayısındaki artış, aslında toplumun nasıl yaşadığını da anlatıyor. İnsanların zamanı, geliri, ulaşım olanakları, aile yapıları, tüketim alışkanlıkları ve beklentileri değiştikçe marketler de değişiyor. Marketler değiştikçe insanların gündelik hayatları da yeniden biçimleniyor.
Sonuç: Rafların Arasında Kendimize Bakmak
Türkiye’nin en yaygın market zincirlerine bakarken yalnızca şirketlerin büyüme rakamlarını değil, bu büyümenin toplumsal karşılığını da görmek gerekiyor.
A101’in Türkiye’de 13.000’in üzerinde mağazaya ulaşması, BİM’in 12.751 mağazaya çıkması ve ŞOK’un 11.074’ü aşan mağaza ağı, Türkiye’deki modern gıda perakendeciliğinin ulaştığı ölçeği gösteriyor.
Fakat bu rakamların arkasında milyonlarca küçük hikâye var.
Hangi ürünü alacağına karar veren insanın hikâyesi.
Ay sonunu getirmeye çalışan ailenin hikâyesi.
Ev içindeki alışveriş yükünü taşıyan kişinin hikâyesi.
Rafları düzenleyen çalışanın hikâyesi.
Mahallesindeki marketi yıllardır kullanan yaşlının hikâyesi.
Ve bütün bunların ortasında, ekonomik sistem ile gündelik hayat arasındaki ilişki var.
Belki bir sonraki market alışverişimizde yalnızca fiyat etiketlerine değil, kendi davranışlarımıza da bakabiliriz: Marketi neden seçiyoruz? Yakın olduğu için mi, ucuz olduğu için mi, alışkanlıktan mı? Evde alışveriş sorumluluğunu kim taşıyor? Fiyat artışları bizi ne kadar değiştiriyor? Bir ürünün ucuz olmasının arkasındaki emeği hiç düşünüyor muyuz? Aynı markette bulunan insanların neden birbirinden bu kadar farklı alışveriş deneyimleri var?
Ve belki en önemlisi: Kendi market alışveriş deneyimimiz bize Türkiye’deki eşitsizlik, gündelik hayat ve toplumsal adalet hakkında ne anlatıyor?
Sizin mahallenizde marketlerin çoğalması günlük hayatınızı nasıl değiştirdi? Alışveriş kararlarını evinizde kim veriyor? Fiyatların yükselmesi market seçiminizi ve satın alma alışkanlıklarınızı nasıl etkiledi? Bir market çalışanı, tüketici ya da mahalle sakini olarak yaşadığınız hangi deneyim size toplumdaki ekonomik veya toplumsal farklılıkları en fazla hissettirdi?
Kaynakçayı metne ekle ve düzenle
A101 sonucunu daha temkinli ifade et